FlightSimmer.GR
Vinaora Nivo SliderVinaora Nivo SliderVinaora Nivo SliderVinaora Nivo SliderVinaora Nivo Slider
Συνέντευξη Luca Bertossio
"Concorde in Flight Simulator" by Κυπριανός Μπίρης
Συνέντευξη Jurgis Kairys
Συνέντευξη Svetlana Kapanina
Flight with TB20 SX-ATK


 

 

 

" We’re going to take you to the edge of space
Where the sky gets darker, where you can see the curvature of the earth
We’re going to travel across the Atlantic twice the speed of sound, faster than a rifle bullet, twenty three miles every minute
We’re going to travel so fast, we’re moving faster than the Earth rotates
And the World will be watching us"

     24 Οκτωβρίου 2003, αεροδρόμιο JFK, Mike Bannister, αρχιχειριστής στόλου Concorde της British Airways, μόλις πριν την τελευταία προγραμματισμένη πτήση του Concorde με επιβάτες μετά από 27 χρόνια υπηρεσίας.

 

     Από τον Δεκέμβριο 2015 που δημοσιεύτηκε το παρόν άρθρο έγιναν διορθώσεις τον Ιανουάριο 2016 στις παραγράφους  3.1.2 , 3.3.5,  3.4.2,  3.5.1,  3.5.2 και 3.5.3 κατόπιν περισσότερων πληροφοριών που συνέλεξε ο συντάκτης μετά τη δημοσίευση.
     Όσοι είχατε διαβάσει την παρουσίαση κατά τις πρώτες ημέρες δημοσίευσής της μπορείτε να επισκεφτείτε πάλι τις εν λόγω παραγράφους για τις πλέον πρόσφατες πληροφορίες. 

 

 1. Εισαγωγή

     Καλωσορίσατε στο Concorde, το υπερηχητικό αεροσκάφος με το οποίο επιχειρούσαν επί 27 χρόνια οι British Airways & Air France. Στο άρθρο αυτό θα παρουσιασθούν τα βασικά χαρακτηριστικά του αληθινού αεροσκάφους αλλά και το πως αυτό βιώνεται στην εμπειρία του PC Flight Simulator (FS).

     Το άρθρο απευθύνεται σε αναγνώστες που έχουν κάποιες βασικές αεροπορικές γνώσεις σε αεροσκάφη αερογραμμών και κάποιες γνώσεις σε εξομοιωτές πτήσεων σε προσωπικό υπολογιστή. Είναι χωρισμένο σε δυο μεγάλες ενότητες, αρχικά την περιγραφή του πραγματικού αεροσκάφους & του μοντέλου που το εξομοιώνει στο FS και κατόπιν την περιγραφή της πτήσης του.  Οι ενότητες αυτές περιλαμβάνουν επί μέρους τμήματα σε ξεχωριστές καρτέλες που καλό είναι να διαβαστούν πρώτα πριν προχωρήσετε στην επόμενη ενότητα.
     Το άρθρο πρέπει να διαβαστεί με την αριθμητική σειρά που έχουν οι καρτέλες π.χ. 2.1 -> 2.8 , 3.1 -> 3.6 με τις υπο-καρτέλεςς τους, 4, 5,6 κ.ο.κ.
Μην ξεχνάτε να δείτε το πάνω μέρος της ενότητας για αλλαγή καρτέλας στην επόμενη.

     Αποποίηση ευθυνών ! (Disclaimer): Είμαι χειριστής ελαφρών αεροσκαφών με πτυχίο PPL IFR και αρκετή εμπειρία στους «οικιακούς» εξομοιωτές πτήσης. Όλες οι γνώσεις μου στο Concorde είναι καθαρά από ενδιαφέρον, επαφές με φίλους από τον χώρο των εξομοιωτών, διάβασμα άρθρων & βιβλίων και ψάξιμο στο διαδίκτυο στα διαθέσιμα πολυμέσα. Συνεπώς αν κάπου εντοπίσετε κάποιες αποκλίσεις της παρακάτω παρουσίασης από το πραγματικό αεροσκάφος και τις διαδικασίες του, μην το επικρίνετε. Δεν το γνώρισα ποτέ σε αληθινή πτήση, ούτε ως επιβάτης, ούτε ως χειριστής.

 

 

2. Περιγραφή

 

2.1 Τι ήταν το Concorde

     Το Concorde ήταν το μοναδικό πολιτικό αεροσκάφος στον κόσμο που μπορούσε να μεταφέρει σε 3 ώρες 100 επιβάτες 3,500 ναυτικά μίλια πετώντας 2 φορές την ταχύτητα του ήχου (Mach 2) πάνω από θάλασσα. Σχεδιάστηκε τη δεκαετία του 60, μπήκε σε υπηρεσία μέσα δεκαετίας του 70 και πετούσε επί 27 χρόνια σε τακτικά δρομολόγια συνδέοντας κυρίως Ευρώπη με Αμερική. Το εγχείρημα ήταν συνεργασία Αγγλικής και Γαλλικής αεροπορικής βιομηχανίας σε μια εποχή που το κέρδος και η ελαχιστοποίηση κόστους λειτουργίας στις αερογραμμές ήταν σημαντικά μεν αλλά, δεν ήταν η πρώτη προτεραιότητα. Το Concorde προχώρησε γιατί ήταν κάτι το μοναδικό για τους επιβάτες και όχι κάτι οικονομικό. Τα οικονομικά του για να έχουν κάποιο νόημα «επιχειρηματικά» απαιτούσαν να έχει ακριβό εισιτήριο ανά επιβάτη. Οι δυο αερογραμμές οι οποίες τελικά το λειτουργούσαν το είχαν σε υπηρεσία για λόγους “prestige” όσο οι εποχές άντεχαν τα ακριβά εισιτήρια μέχρι που οι συνθήκες στην πολιτική αεροπορία άλλαξαν γενικότερα και τα κόστη λειτουργίας του δεν μπορούσαν πια να δικαιολογούνται, ακόμα και για λόγους prestige. Το Concorde ήταν κάτι μοναδικό στην ιστορία της πολιτικής αεροπορίας. Οι καινοτομίες και η νέα, για την εποχή του, τεχνολογία που εφαρμόστηκαν ήταν πρωτοποριακές κινήσεις στην τότε αεροπορική βιομηχανία. Αυτά, μαζί με το τελικό αποτέλεσμα των επιδόσεών του, την αισθητική του, και τη διαφορετικότητά του από άλλα αεροσκάφη απέδωσε στο Concorde την ταυτότητα ενός ανεπανάληπτου αεροπορικού θρύλου. 

     Σημ.: Στην στρατιωτική αεροπορική βιομηχανία παρόμοια τεχνικά χαρακτηριστικά & επιδόσεις είχανε ήδη επιτευχθεί αλλά υπάρχει πολύ μεγάλη διαφορά στο ότι αυτά έγιναν εφικτά σε προδιαγραφές ασφάλειας πολιτικής αεροπορίας για δημόσιες μεταφορές (public transport) η πιστοποίηση των οποίων έχει πολύ αυστηρότερες απαιτήσεις σε σύγκριση με τα πολεμικά αεροσκάφη.

 

 

  

 

3. Η πτήση στην πράξη 

 

     Πάμε να δούμε στην πράξη πως πετιέται το Concorde-X στο FS με ελάχιστες αποκλίσεις από τον τρόπο που το πετούσαν στην πραγματικότητα.

     Το παρόν ΔΕΝ είναι οδηγίες χρήσης/πτήσης του αεροσκάφους αλλά μια απλουστευμένη περιγραφή της διαδικασίας μιας πτήσης του στο FS με πολλές ομοιότητες με το πραγματικό. Σκοπός της είναι μια απλή περιγραφή των διαδικασιών του Concorde και ο εντοπισμός των διαφορών τους από τις διαδικασίες σε άλλα «συμβατικά» αεροσκάφη που πιθανόν γνωρίζετε.

     To Concorde δεν έχει (είχε) τα καλούδια των μοντέρνων αεροσκαφών για οριζόντια και κάθετη ναυτιλία με οθόνες να σου δείχνουν estimates για τα σημεία που θα περάσεις, Top of Descent, End of Descent και άλλα τέτοια. Τα όργανά του είναι όλα αναλογικά γενιάς/τεχνολογίας δεκαετίας 60-70. Πετάει γρήγορα και σε υψηλές ταχύτητες η οπισθέλκουσα (drag) είναι πολύ μικρή, κάτι που επηρεάζει σημαντικά τον σχεδιασμό της καθόδου. Δεν υπάρχουν αερόφρενα. Όταν πετάει υπερηχητικά καλύπτει 19 ναυτικά μίλια το λεπτό (Σημ. ο Captain Bannister κατά τον λόγο του στην αρχή αυτού του κειμένου αναφέρεται σε statute miles) και όλα συμβαίνουν πολύ γρήγορα. Συνεπώς ο χειριστής και ο ιπτάμενος μηχανικός πρέπει να είναι πάντα «μπροστά από το αεροσκάφος» έτοιμος για κάθε επερχόμενο γεγονός. Χρειάζεται ωμό “aviating”, να μπορείς δηλαδή να δουλεύεις νοητά το τι θα ακολουθήσει και να κάνεις ότι πρέπει την κατάλληλη στιγμή. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι, ο υπολογισμός καυσίμου καθ’ οδών (με πόσο θα φτάσεις κατά την προσγείωση), η χρήση των INS για πρόβλεψη επόμενων κινήσεων με εκτιμήσεις χρόνου βάσει ταχύτητας, ο υπολογισμός του Top of Descent (αρχής καθόδου), η παρακολούθηση της έκβασης της καθόδου ώστε να βγεις την κατάλληλη στιγμή στο κατάλληλο ύψος/σημείο, συμπεριλαμβανομένων των επιβραδύνσεων στα διάφορα στάδια καθόδου, η προετοιμασία για διαδικασίες προσέγγισης με μεγαλύτερες απ’ ότι συνήθως ταχύτητες, η προσοχή στα φρένα κατά την προσγείωση για αποφυγή υπερθέρμανσης και πυρκαγιάς (στο πραγματικό & το μοντέλο FSLabs) και άλλα πολλά.

     Αν λοιπόν είσαστε από τους flightsimmer που έχουν συνηθίσει τα FMC με αυτοματοποιημένες όλες τις διαδικασίες και δεν είσαστε σε θέση να ασχοληθείτε ενεργά με το αεροσκάφος για 3~4 ώρες, το Concorde-X δεν είναι για εσάς !
Είναι απαιτητικό σε ενεργή συμμετοχή του χρήστη κατά τη μεγαλύτερη διάρκεια της προετοιμασίας και της πτήσης.
     Έχει τουλάχιστον μισή ώρα προετοιμασίας, περίπου μια ώρα συνεχών ενεργειών κατά την αναχώρηση και άνοδο, μετά για ~μια ώρα επικρατεί «ηρεμία» με παροδικές ενέργειες σε INS & καύσιμο και την τελευταία ώρα της πτήσης έχει πάλι εντατικές ενέργειες για την κάθοδο και την προσέγγιση.

     Το Concorde-X έχει πλήρως συμβατό TCAS, Transponder & επιλογές ασυρμάτων COM1/2 με τα προγράμματα online πτήσεων (Squawk Mode Standby, Mode C, Ident, Com1/2 Tx/Rx κλπ.). Στα on line flight plans κατατίθεται με κωδικό ICAO αεροσκάφους H/CONC/I όπου “H” για κατηγορία βάρους “Heavy” και “I” για το INS ως μέθοδο ναυτιλίας.

     Εδώ φαίνεται μια χαρακτηριστική πτήση Λονδίνο – Νέα Υόρκη On Line στο δίκτυο VATSIM. Περνώντας το ποντίκι για να δείτε τα αντίστοιχα δεδομένα πάνω από στο γράφημα μπορείτε να παρατηρήσετε το χρόνο προετοιμασίας στο έδαφος, το προφίλ ταχύτητας και ύψους ανά διαφορετικά στάδια της πτήσης όπως και το κατατεθέν Flight Plan.     Χαρακτηριστικό είναι το υποηχητικό τμήμα της πτήσης στα 28.000 ft. μέχρι την έξοδο στη θάλασσα πάνω από το Bristol Channel.

     Εδώ φαίνεται η πτήση επιστροφής από Νέα Υόρκη για Λονδίνο.

 

 


 

 

 

3.1 Προετοιμασία

3.1.1 Εκτός αεροσκάφους

    

     Το Concorde-X απαιτεί καλή προετοιμασία προ πτήσης για τη ναυτιλία μιας και δεν έχει τα σημερινά συστήματα FMC με GPS & IRS με οθόνες ND κλπ. Όλα τα όργανά του είναι αναλογικά με την εξαίρεση του VSI (που εμπεριέχει TCAS τα οποία εγκαταστάθηκαν τη δεκαετία 90).

     Για ναυτιλία χρησιμοποιεί συμβατικά ραδιοβοηθήματα ILS, VOR/DME & ADF κοντά στα αεροδρόμια και για τη διαδρομή βασίζεται σε τρία συνδεδεμένα μεταξύ τους Delco Carusel INS (αναβαθμισμένη έκδοση του CIVA INS ειδικά για την FSLabs) τα οποία λειτουργούν με πληκτρολόγιο και LCD display αριθμητικών ψηφίων για συνταγμένες κλπ. Τα INS είναι απαραίτητα όχι μόνο για την ναυτιλία εκτός εμβέλειας ραδιοβοηθημάτων αλλά και τη λειτουργία του τεχνητού ορίζοντα και συνεπώς των Flight Director & Autopilot μιας και από εκεί αντλεί δεδομένα για αδρανειακές μεταβολές. Σημ. Ο αυτόματος πιλότος του Concorde-X δεν πετάει με το FS GPS !

     Πρώτα λοιπόν αφού επιλεγεί η διαδρομή – που στο υπερηχητικό σκέλος της δεν θα περνάει από στεριά ή κατοικημένες περιοχές – αυτή πρέπει να εκτυπωθεί σε Flight Log μορφής που να περιλαμβάνει τις συντεταγμένες κάθε waypoint γιατί αυτές μετά καταχωρούνται μια-μια στο INS.

     Πολλές από τις διαδρομές του Concorde δεν περιελάμβαναν (περιλαμβάνουν) waypoints με ονόματα airway fixes από τα γνωστά μας σε AIRAC cycles αλλά απλές συντεταγμένες.

Παράδειγμα:
Waypoint  5120Ν  στο Flight Plan = N51 20.0 W020 00.0 στο INS
Waypoint SWANY στο Flight Plan = N51 33.6 W004 07.8 στο INS

     Ένα εκτυπωμένο Flight Log είναι απαραίτητο λοιπόν γιατί, εκτός από συντεταγμένες, σημειώσεις έκβασης της πτήσης καθ’ οδών κ.α., ειδικά για το Concorde, χρειαζόμαστε και από κάθε waypoint την απόσταση που απομένει μέχρι τον προορισμό (Track Miles) ώστε να υπολογίσουμε το σημείο έναρξης καθόδου (Top of Descent) και να παρακολουθούμε την έκβαση της ανάλωσης καυσίμου.
     Εδώ το Flight Log της παραπάνω πτήσης Λονδίνο Νέα Υόρκη με τις αντίστοιχες σημειώσεις.

     Μετά χρειάζεται ένα πρόγραμμα που να δείχνει σε χάρτη όλη τη διαδρομή ώστε να οριστούν με τη σειρά τους στο εκτυπωμένο Flight Log τα νούμερα των waypoints που θα καταχωρηθούν μετά στο INS καθ’ οδών (από 1 έως 9 και μετά πάλι 1 κ.ο.κ.). Κάποια δευτερεύοντα waypoints αεροδιαδρόμων ήσσονος σημασίας μπορούν να αγνοηθούν και αυτά επιλέγονται μόνο επί χάρτου.

     Στο Concorde λοιπόν χρειάζεται συμβατική προετοιμασία ναυτιλίας με μελέτη χαρτών και διαδρομής πριν την πτήση. Ο ένας λόγος είναι η αποφυγή υπερηχητικής πτήσης πάνω από κατοικημένες περιοχές. Ο άλλος είναι η προετοιμασία των στοιχείων για τα waypoints που θα καταχωρούνται στο INS κατά την πτήση. Επίσης ο en route χάρτης χρειάζεται για εύρεση των DME σε εμβέλεια κατά τη διαδρομή της πτήσης για να εκτελείται το  “update”  των INS (περισσότερα για αυτό παρακάτω).

     Εγώ για αυτή τη διαδικασία προετοιμασίας και ναυτιλίας κατά την πτήση χρησιμοποιώ το vroute για να καταχωρώ τη διαδρομή και να τυπώνω το Flight Log και JeppView / FliteStar της Jeppesen για χάρτη διαδρομής και χάρτες αεροδρομίων. Για τους «ψαγμένους» υπάρχουν κι’ άλλα παρόμοια και καλύτερα εργαλεία, ειδικά για το FS, για χάρτες διαδρομής & αεροδρομίων στο FS όπως:


FSCommander En route chart/connected moving map
AivlaSoft EFB En route & airport charts, moving map
Navigraph En route & airport charts
PFPX En route chart &Performance &Flight planning tool
FSBuild En route chart &Flight planning tool
Skyvector En route chart and route display on Line

 

  

 

     Το επόμενο στάδιο είναι ο υπολογισμός καυσίμου και performance data. Εκεί βοηθάει η FSLabs με τις επιλογές που έχει στα μενού εντός FSX και του προγράμματος Performance Calculator της FSLabs. Υπάρχει και το “CPS” donationware πρόγραμμα (σχετικό στο forum FLabs) για όποιον θέλει να κάνει άκρως ρεαλιστικό fuel/performance planning, που κάνει ότι κάνουν τα σημερινά FMC και τα Performance Calculators. Στο πραγματικό Concorde αυτό γινόταν επίπονα και χειρονακτικά από επιμελητείες & τους χειριστές και αργότερα, δεκαετία 90 και μετά, με ειδικά tablets της εποχής για τον σκοπό αυτό.

     Τέλος εκδίδεται η «καρτέλα απογείωσης» από το Performance Calculator της FSLabs πού έχει όλες τις απαραίτητες παραμέτρους για την απογείωσης βάσει παρόντων συνθηκών στο FS που πρέπει να ρυθμιστούν. Σημ.: Με το πάτημα ενός πλήκτρου περνάνε και αυτόματα στο panel κατά την προετοιμασία του αεροσκάφους.

     Εδώ το Take Off Form της παραπάνω πτήσης Λονδίνο Νέα Υόρκη.

     Ο υπολογισμός καυσίμου σε μικρότερες των διαδρομών μέγιστης εμβέλειας θέλει προσοχή γιατί μπορεί εύκολα να καταλήξει υπέρβαρο (άνω των 111 τόνων) το αεροσκάφος κατά την άφιξη.

     Στο πραγματικό Concorde υπήρχε και πολύ προετοιμασία – που δεν καλύπτεται στο παρόν κείμενο – σε Contingency Plans για περιπτώσεις en route diversion και άλλα πολλά που δεν αφορούν το FS και ένα χρήστη μόνο του εκτός αν έχετε τρελή όρεξη να σας πάρει η προετοιμασία περισσότερο χρόνο από την ίδια την πτήση !

 

 

 

 

 

4. Olympic Air Virtual - Supersonic

     Στο FS η φαντασία είναι το όριό μας.

 

     Η Olympic Air Virtual (OAV) έχει τη θυγατρική της Supersonic η οποία εξομοιώνει αποκλειστικά την πτήση με Concorde σε τακτικά δρομολόγια που εκτελούσαν η BA & AF αλλά και πολλά charter τους ή άλλα εικονικά hubs ανά τον κόσμο.

     Για να γίνει κάποιος αποδεκτός στην Supersonic πρέπει να έχει τον βαθμό Commercial Captain.

     Το Concorde στην OAV απαιτεί εκπαίδευση με on line συναντήσεις TeamSpeak γιατί το υλικό είναι αρκετό.

 

 


 

5. Αστικοί μύθοι Concorde

     To Concorde δεν έκανε το διπλό bang (SonicBoom) «τη στιγμή που έσπαγε το φράγμα του ήχου». Στο εσωτερικό του αεροσκάφους δεν ακουγόταν τίποτα κατά τη μετάβαση από Mach 0.99 σε Mach 1.0
     Ο ήχος αυτός ήταν ένα συνεχές ωστικό ηχητικό κύμα που ακολουθούσε το αεροσκάφος όσο πετούσε υπερηχητικά και ακουγόταν στην επιφάνεια της Γης δευτερόλεπτα ΑΦΟΥ περνούσε από πάνω το Concorde.
     Ήταν διπλό (έναντι του μονού που κάνουν μαχητικά αεροσκάφη) διότι δύο σκέλη του, ρύγχος και πτέρυγα σε μικρή απόσταση μεταξύ τους, προκαλούσαν δυο ξεχωριστά ωστικά κύματα με ελάχιστη χρονική διαφορά.

 


  

6. Επίλογος - Ευχαριστίες

     Ελπίζω να ευχαριστηθήκατε τη «σύντομη» περιγραφή αυτού του μοναδικού αεροσκάφους, ενός θρύλου που έληξε άδοξα και άφησε μια ιστορία σε κάτι που αντίστοιχου μεγέθους και επιδόσεων - απ’ όσο φαίνεται προς το παρόν - δεν θα επαναληφθεί για τουλάχιστον πολλές δεκαετίες ακόμη. Ήταν μια όσο πιο απλή γίνεται αναφορά στο αεροσκάφος, την ιστορία του, τα χαρακτηριστικά του, τον τρόπο που πέταγε και πως αυτό γίνεται εφικτό στο Flight Simulator. Στα πολυμέσα που παραθέτω παρακάτω υπάρχει αρκετό υλικό για περαιτέρω γνώσεις εις βάθος.

     Ευχαριστώ τον Βασίλη Γκαρτζονίκα, OAV Supersonic Manager, για την πολύτιμη βοήθειά του σε γνώσεις και την εμψύχωση στο να ασχοληθώ με αυτό το αεροσκάφος εις βάθος. Ελπίζω η παρουσίαση αυτή να παροτρύνει και εσάς για το ίδιο. 

 


  

7. Περαιτέρω γνώση

 

7.1 Σελίδες για Concorde με ενδιαφέρον διάβασμα

 

Concorde στη Wikipedia - https://en.wikipedia.org/wiki/Concorde
Δεδομένα Concorde στο airliners.net - http://www.airliners.net/aircraft-data/stats.main?id=6
Αρχείο πτήσεων της ΒΑ - http://www.concordefpl.co.uk/ - http://www.strontiumdog.plus.com/
Αρχεία για το Concorde της  Air France http://museedelta.free.fr/concorde/
Λεπτομερής επεξήγηση συστημάτων του αεροσκάφους http://www.concordesst.com/

OAV Supersonic - http://www.oav.gr/jsite/index.php/el/m-activities/sm-companies/ssm-supersonic
OAV SS forum - http://www.oav.gr/forum/viewforum.php?f=34

Ένα Ελληνικό ρεπορτάζ για το Concorde https://www.klik.gr/gr/el/stories/2-martiou-1969-to-concorde-kanei-to-partheniko-tou-taxidi/
Συζήτηση για Concorde και παλιά Ολυμπιακή Αεροπορία https://www.airliners.gr/community/viewtopic.php?f=15&t=3171

 

 

 

 

 

Κυπριανός Μπίρης
Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Δεκέμβριος 2015